Wolne Forum Gdańsk Strona Główna Wolne Forum Gdańsk
Forum miłośników Gdańska i Pomorza

FAQFAQ  SzukajSzukaj  UżytkownicyUżytkownicy  GrupyGrupy
RejestracjaRejestracja  ZalogujZaloguj

Poprzedni temat «» Następny temat
Zamek w Skarszewach
Autor Wiadomość
ezet 

Pomógł: 15 razy
Dołączył: 02 Paź 2008
Posty: 1562
Skąd: Pomorze Gdańskie
Wysłany: 2016-07-26, 10:04   Zamek w Skarszewach

JAK PIERWOTNIE WYGLĄDAŁ SKARSZEWSKI ZAMEK?

Władze Skarszew planują rekonstrukcję gotyckiego zamku, który między 1772 a 1777 r. został w znacznej części rozebrany i przebudowany na spichlerz solny (fot.1). W obecnym kształcie zabytek ten słabo kojarzy się z zamkiem (zachowały się sklepione piwnice i fragmenty murów parteru). Czas pokaże, czy uda się zrealizować tak ambitne plany. Ale skoro skarszewianie potrafili w ciągu 24 godzin postawić kościół, to i z budową zamku pewnie sobie też poradzą. Kłopot w tym, że niełatwo odtworzyć pierwotny wygląd tego historycznego obiektu. Niektórzy badacze dziejów Skarszew uznali nawet, że z powodu braku materiałów źródłowych jest to niemożliwe. Zapewne chodziło im o średniowieczne źródła pisane i ikonograficzne. Jednakże są jeszcze źródła archeologiczne...

Co wiemy o zamku?

Opisy zamku pochodzą dopiero z siedemnasto- oraz osiemnastowiecznych lustracji i inwentarzy starostwa skarszewskiego. W tym okresie była to budowla piętrowa, która po bokach od strony dziedzińca miała dwie wieże. Jedyny dawny wizerunek zamku (po zniszczeniach dokonanych przez Szwedów w 1629 r.) znajduje się na panoramie Skarszew z 1661 r. (fot. 4) i tylko w dość ograniczonym stopniu może być pomocny przy rekonstrukcji. Natomiast niezwykle ważne ustalenia przyniosły badania archeologiczne przeprowadzone przez Martynę Milewską w II poł. lat 70. XX w. oraz prace wykopaliskowe prowadzone na początku następnej dekady. Po odkryciu fundamentów nieistniejącej części zamku okazało się, że dwukondygnacyjny gotycki zamek był przeszło dwa razy dłuższy od zachowanego do naszych czasów zabytku i miał około 38 metrów długości. Dzisiejszy "Zamek Joannitów" ma ok. 18 m długości, a szerokość elewacji frontowej przeszło 14 m. Martyna Milewska udokumentowała, że istniejąca ongiś wieża południowa, o wymiarach około 15,5 x 7 m, została dobudowana do głównego korpusu zamku w późniejszym czasie. Natomiast w północno-wschodnim narożniku zamku archeolodzy nie stwierdzili wyraźnego węgła w partii fundamentu kamiennego, biegnącego w linii ściany frontowej poza budynek zamku-spichlerza solnego (fot. 3). Według Martyny Milewskiej może to być ślad wieży północnej, wzniesionej jednocześnie z główną częścią tej budowli.

Kamienni świadkowie

Zastanawiając się nad pierwotnym wyglądem murowanego zamku zwróciłem uwagę na znajdujące się na ścianie południowej i północnej (przy elewacji frontowej) detale architektoniczne w kształcie kamiennych półkul (fot. 1 i 2). Ani archeolodzy, ani badacze dziejów Skarszew, nie dopatrzyli się w obecności kamiennych detali architektonicznych możliwości ustalenia istotnych informacji dotyczących tej średniowiecznej budowli. A są one znaczące, bowiem nie tylko określają pierwotną szerokość elewacji frontowej gotyckiego zamku, ale stanowią dowód, że na początku istnienia zamku nie było również wieży północnej. Któż by bowiem zadał sobie trud umieszczania atrakcyjnego elementu architektonicznego, jednocześnie zakrywając go grubym murem wieży? Gdyby zaś północna wieża zbudowana została w tym samym czasie co główny korpus zamku, to później ze względu na tę ścianę nie można byłoby wmurować w tym miejscu tak dużego kamiennego detalu architektonicznego. Poza tym byłoby to pozbawione jakiegokolwiek sensu. Moim zdaniem obie wieże zostały dobudowane dopiero w czasach polskich, po 1466 r., kiedy zamek po utworzeniu starostwa skarszewskiego zyskał na znaczeniu i potrzebne były dodatkowe pomieszczenia (stąd tak duże rozmiary wieży południowej). Za panowania Krzyżaków nie było takiej potrzeby, gdyż od początku istnienia murowanego zamku był on siedzibą niższej rangi urzędnika zakonnego, podlegającego wójtowi tczewskiemu, mającemu siedzibę w Sobowidzu. Zamek był też wystarczająco duży do przyjmowania podróżujących rycerzy, braci zakonnych i gości zakonu. A za czasów joannitów (Skarszewy zostały sprzedane Krzyżakom w 1370 r.) w miejscu omawianego zamku znajdowała się budowla mieszkalno-obronna o konstrukcji drewnianej, co ustalono podczas prac wykopaliskowych. Murowany zamek wtedy jeszcze nie istniał. Wykazała to Martyna Milewska w opracowaniu pt. "Zamek w Skarszewach. Próba rekonstrukcji dziejów założenia" ("Pomorania Antiqua", T. XV, 1993 r.). Czytamy tam: "Wyniki badań wykopaliskowych wskazują jednoznacznie, iż moment wystawienia zamku murowanego, którego pozostałością jest istniejący do dziś budynek, przyjąć można na przełom wieków XIV i XV (czasy krzyżackie - EZ). Niezależnie od źródeł archeologicznych, wzniesienie przez Krzyżaków murowanego zamku wydaje się być zgodne z praktykowanym przez nich sposobem administrowania i zagospodarowania nabytych ziem".

To nie była potężna warownia

Z całą pewnością skarszewski zamek nie był potężną warownią, choćby zbliżoną wyglądem do absurdalnej rekonstrukcji graficznej, którą umieszczono na ścianie "Zamku Joannitów" (fot. 5). Jego pierwotny kształt można sobie w przybliżeniu wyobrazić oglądając dołączony do artykułu wiekowy wizerunek budynku głównego zamku krzyżackiego w Działdowie (fot. 6). Nie ulega wątpliwości, że możliwie dokładna rekonstrukcja dwukondygnacyjnego gotyckiego zamku w Skarszewach, podobnie jak wcześniejsza budowa repliki basztowego zboru z 1741 r., stanowiłaby dużą atrakcję turystyczną nie tylko w skali regionu.

Edward Zimmermann
Polska Dziennik Bałtycki, Dziennik Kociewski, 22.07.2016


Fot. 1.JPG
„Zamek Joannitów”, stan obecny. Po prawej stronie, w narożniku budynku, znajduje się omawiany w artykule kamienny detal architektoniczny w kształcie półkuli / Fot. Edward Zimmermann
Plik ściągnięto 3618 raz(y) 117,09 KB

Fot. 2.JPG
Ścianę południową i północną (przy elewacji frontowej) „Zamku Joannitów” zdobią detale architektoniczne w kształcie kamiennych półkul / Fot. Edward Zimmermann
Plik ściągnięto 3618 raz(y) 118 KB

Fot. 3.JPG
Kolorem pomarańczowym zaznaczyłem istniejącą obecnie część zamku, a czarnym kwadratem miejsce, w którym odkryto pozostałości joannickiej wieży mieszkalno-obronnej. Źródło: Martyna Milewska, „Zamek w Skarszewach. Próba rekonstrukcji dziejów założenia
Plik ściągnięto 3618 raz(y) 118,08 KB

Ostatnio zmieniony przez ezet 2016-07-26, 10:20, w całości zmieniany 1 raz  
 
 
ezet 

Pomógł: 15 razy
Dołączył: 02 Paź 2008
Posty: 1562
Skąd: Pomorze Gdańskie
Wysłany: 2016-07-26, 10:06   

c.d.

Fot. 4.jpg
Na panoramie Skarszew z 1661 r. uwieczniono spalony przez Szwedów zamek
Plik ściągnięto 3611 raz(y) 117,91 KB

Fot. 5.jpg
Opartą wyłącznie na wybujałej wyobraźni rekonstrukcję graficzną skarszewskiego zamku umieszczono na ścianie „Zamku Joannitów” w Skarszewach / Fot. Ryszard Łangowski
Plik ściągnięto 3611 raz(y) 117,46 KB

Fot. 6.jpg
Wiekowe zdjęcie budynku głównego zamku krzyżackiego w Działdowie może dać wyobrażenie o pierwotnym wyglądzie dwukondygnacyjnego zamku w Skarszewach
Plik ściągnięto 3611 raz(y) 119,03 KB

 
 
Fotomemoria 

Pomógł: 2 razy
Dołączył: 08 Maj 2015
Posty: 27
Skąd: Gdańsk
Wysłany: 2016-07-26, 16:00   

Dołączam dwa obrazy zamku: z 1955 i z 1973 roku.

JC 009812.jpg
Plik ściągnięto 3553 raz(y) 73,66 KB

JC 020243a SKARSZEWY.jpg
Plik ściągnięto 3553 raz(y) 72,61 KB

 
 
 
villaoliva 
Administrator


Pomógł: 19 razy
Wiek: 89
Dołączył: 07 Maj 2008
Posty: 6845
Skąd: Oliva
Wysłany: 2016-07-26, 23:37   

Pamiętam zamek jeszcze otynkowany :)
Zastanawiam się, czy te kule to nie element architektoniczny a po prostu wmurowane kamienne kule armatnie?
_________________

W Oliwie... zawsze zielono www.staraoliwa.pl
 
 
 
ezet 

Pomógł: 15 razy
Dołączył: 02 Paź 2008
Posty: 1562
Skąd: Pomorze Gdańskie
Wysłany: 2016-07-27, 18:00   

villaoliva napisał/a:
Pamiętam zamek jeszcze otynkowany :)
Zastanawiam się, czy te kule to nie element architektoniczny a po prostu wmurowane kamienne kule armatnie?


Kilka osób ze Skarszew zapytało mnie o to samo, więc przygotowałem na ten temat artykuł:
http://wolneforumgdansk.pl/viewtopic.php?t=4359

foto 1.JPG
Według legendy dwie kamienne kule armatnie wmurowano w ściany skarszewskiego zamku na pamiątkę jego ocalenia i triumfu nad husytami / Fot. Edward Zimmermann
Plik ściągnięto 3400 raz(y) 117,55 KB

 
 
Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz załączać plików na tym forum
Możesz ściągać załączniki na tym forum
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group

Partnerzy WFG

ibedeker.pl